De afgelopen jaren hebben zorgorganisaties fors geïnvesteerd in digitalisering, data en AI. Dashboards, voorspelmodellen en rapportages leveren steeds meer inzichten op. Toch blijft een belangrijke vraag bestaan: hoe zorg je ervoor dat al die inzichten daadwerkelijk leiden tot betere beslissingen? Voor veel ziekenhuizen en andere zorgorganisaties ligt daar inmiddels de grootste uitdaging. Niet het verzamelen van nóg meer data staat centraal, maar het ondersteunen van zorgprofessionals en bestuurders bij de juiste beslissing op het juiste moment.
De zorg heeft geen tekort aan data
Iedere dag moeten binnen zorgorganisaties honderden beslissingen worden genomen. Hoeveel capaciteit is nodig in het beddenhuis? Hoe pas je een operatieplanning aan na onverwachte uitval? En hoe anticipeert een verpleegafdeling tijdig op een toenemende zorgvraag? Dit soort beslissingen hebben direct invloed op de kwaliteit van zorg, patiëntervaring, personeel en kosten. Om ze beter te onderbouwen, is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in dashboards, rapportages en analyses. Meer informatie betekent echter niet automatisch meer duidelijkheid. De vraag is daarom steeds minder: hebben we voldoende data? En steeds vaker: hoe vertalen we beschikbare inzichten naar concrete acties?
Van informatie naar beslissingsondersteuning
De eerste generatie toepassingen van AI in de zorg richt zich vooral op het analyseren van gegevens, herkennen van patronen en voorspellen van toekomstige ontwikkelingen. Dat levert waardevolle informatie op, maar laat vaak nog één belangrijke stap open: wat moet je vervolgens doen?
De volgende fase richt zich daarom steeds meer op beslissingsondersteuning. Niet door keuzes van zorgprofessionals over te nemen, maar door hen te helpen complexe afwegingen beter te maken. Denk bijvoorbeeld aan:
- Het voorspellen van instroom op de spoedeisende hulp;
- Het optimaliseren van beddencapaciteit;
- Het ondersteunen van ontslagplanning;
- Het vergelijken van personeels- of investeringsscenario’s.
AI kan verschillende mogelijkheden doorrekenen en de gevolgen daarvan inzichtelijk maken. Daardoor kunnen professionals en bestuurders sneller tot een beter onderbouwde beslissing komen. Zeker in een omgeving waarin keuzes regelmatig onder hoge tijdsdruk worden gemaakt, kan dat een belangrijk verschil betekenen.
Goede AI in de zorg begint bij de praktijk
Bij AI gaat het gesprek al snel over modellen, algoritmen en rekencapaciteit. Toch bepaalt technologie alleen niet of een toepassing uiteindelijk waarde toevoegt. Een technisch geavanceerd model heeft weinig betekenis als het onvoldoende rekening houdt met klinische processen, zorgpaden, wet- en regelgeving en de dagelijkse werkpraktijk. De centrale vraag wordt daarom minder: hoe krachtig is het model? En steeds meer: hoe goed sluit de toepassing aan op de werkelijkheid van zorgprofessionals?
Daarvoor is samenwerking nodig tussen zorgverleners, data scientists, IT-specialisten en bestuurders. De grootste waarde ontstaat wanneer technologische mogelijkheden worden gecombineerd met kennis van de zorgpraktijk. Dat geldt bijvoorbeeld voor capaciteitsmanagement, personeelsplanning en het voorspellen van zorgvraag, vraagstukken waarop SAS al jarenlang met zorgorganisaties samenwerkt. Geavanceerde analyses zijn daarbij belangrijk, maar alleen waardevol als ook de context waarin beslissingen worden genomen goed wordt begrepen.
Vertrouwen bepaalt of AI wordt gebruikt
Naarmate AI in de zorg dichter bij belangrijke beslissingen komt, neemt ook het belang van vertrouwen toe. Zorgprofessionals moeten begrijpen waarom een systeem een bepaalde aanbeveling doet. Bestuurders moeten kunnen uitleggen hoe inzichten tot stand komen en patiënten moeten erop kunnen vertrouwen dat technologie verantwoord wordt ingezet. Transparantie, uitlegbaarheid en governance worden daardoor steeds belangrijker. Zorgorganisaties moeten kunnen achterhalen welke data wordt gebruikt, hoe een inzicht tot stand komt en welke rol AI precies speelt in de besluitvorming.
SAS benadrukt daarom het belang van AI-governance. Organisaties die AI succesvol weten op te schalen, zijn niet per se de organisaties met de meest geavanceerde technologie. Duidelijke afspraken, transparante processen en betrokkenheid van eindgebruikers zijn minstens zo belangrijk.
Van AI-pilots naar dagelijkse besluitvorming
Veel zorgorganisaties bevinden zich momenteel in de overgang van experimenteren naar opschalen. Daarmee verandert ook de centrale vraag. Het gaat niet langer alleen om losse toepassingen, maar om de manier waarop AI structureel onderdeel kan worden van dagelijkse zorgprocessen. Overleggen kunnen daardoor verschuiven van het verzamelen en controleren van informatie naar het bespreken van scenario’s en maken van keuzes. Verschillende disciplines werken vanuit dezelfde inzichten. Professionals kunnen meer tijd besteden aan hun eigen expertise, terwijl analyses en voorbereidend werk sneller beschikbaar zijn.
Voor bestuurders verschuift daarmee eveneens het perspectief. Niet: welke AI-oplossing moeten we inzetten? zou centraal moeten staan, maar: welke beslissingen willen we verbeteren? Organisaties die vanuit die vraag vertrekken, vergroten de kans dat AI niet blijft steken in losse pilots, maar daadwerkelijk onderdeel wordt van de dagelijkse besluitvorming.
Maak met AI in de zorg de stap naar betere besluiten
De komende jaren zal AI steeds vaker aanwezig zijn op momenten waarop belangrijke keuzes worden gemaakt. Niet als vervanging van zorgprofessionals, maar als hulpmiddel om sneller inzicht te krijgen, scenario’s te vergelijken en beter geïnformeerde beslissingen te nemen. De echte waarde van AI in de zorg zit daarmee niet in het produceren van nóg meer informatie. Die ontstaat wanneer inzichten worden omgezet in actie en betere beslissingen uiteindelijk bijdragen aan betere zorg voor de patiënt.
Benieuwd hoe zorgorganisaties deze stap kunnen zetten? Ga dan 4 november tijdens Mobile Healthcare in gesprek met Bram Schipper, Healthcare Lead bij SAS Nederland, over de inzet van AI voor betere besluitvorming in de zorg. Wil je meer weten over dit congres? Bekijk dan het programma.
